|
|
|
جهارشنبه 17 شهریور 1389(11:48:57 ق.ظ)
|
|
|
رئيس سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي در گفتوگو با خبرنگار "مأوي" خبر داد:
هدايت و نظارت در جهت توسعه حقوق شهروندي زندانيان
|
|
موضوع کاهش جمعيت کيفري و راهکارهاي آن در کنار بحث راههاي جايگزين حبس امروزه در سيستم قضايي تمامي کشورها مورد توجه قرار گرفته است. آنچه بر اهميت اين موضوع افزوده است، علاوه بر مخارج روزافزون نگهداري زندانيان، تأثير سوء زندان بر جسم و روان اين افراد ميباشد
|
|
|
|
اشاره:
موضوع کاهش جمعيت کيفري و راهکارهاي آن در کنار بحث راههاي جايگزين حبس امروزه در سيستم قضايي تمامي کشورها مورد توجه قرار گرفته است. آنچه بر اهميت اين موضوع افزوده است، علاوه بر مخارج روزافزون نگهداري زندانيان، تأثير سوء زندان بر جسم و روان اين افراد ميباشد. علاوه بر اين نبايد تأثير سوء زندان بر خانواده زندانيان را که چه بسا باعث متلاشي شدن و گاه به انحراف کشيده شدن اعضاي خانواده آنها ميشود از نظر دور داشت. ازاينرو مجازات زندان به هيچ وجه براي جرايم غيرعمدي و افرادي که مرتکب تخلفهاي کوچک شدهاند مناسب نيست.
در اجراي سياستهاي اصولي قوه قضاييه جمهوري اسلامي ايران، حبسزدايي يکي از مهمترين برنامههاي دستگاه قضايي است. بازنگري در قوانين موضوعه يکي از نيازهاي اساسي براي اجراي طرح مجازاتهاي جايگزين حبس است. قرآن کريم نيز درخصوص برخورد با بزهکار بيشترين تأکيد را بر تهذيب و انسانسازي داشته است تا مجازات وي. در آيات متعدد قرآن خداوند توصيه به سازش و عفو کرده است.
در راستاي آشنايي با شيوه کار و اقدامات انجام شده در حوزه اصلاح و تربيت زندانيان و کاهش جمعيت کيفري زندانها با غلامحسين اسماعيلي، رئيس سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي به گفتوگو نشستهايم که ماحصل آن تقديم خوانندگان ميشود:
در اولين گام لطفاً به ترسيم سيماي فعلي زندانهاي کشور بپردازيد.
زندان محلي است براي اعمال مجازاتهاي سالب يا محدودکننده آزادي اشخاص بزهکار. براساس ماده 3 آييننامه اجرايي سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي، زندانمحلي است که در آن محکوماني که حکم آنان قطعي شده است با معرفي مقامهاي صلاحيتدار قضايي و قانوني براي مدت زمان معين يا به طور دايم به منظور تحمل کيفر با هدف حرفهآموزي، بازپروري و بازسازي نگهداري ميشوند.البته در کنار زندان بخشي به عنوان بازداشتگاهدر نظر گرفته شده است که محل نگهداري متهمان با قرار کتبي مقامهاي صلاحيتدار قضايي تا اتخاذ تصميم نهايي است. خلاصه اين که با توجه به کثرت جمعيت کيفري، گاه از زندان به شهري تعبير ميشود که گروهي از افراد بزهکار و ناسازگار با اجتماع در آن زندگي ميکنند تا شرايط بازاجتماعي شدن آنها فراهم آيد.
در خصوص اصلاح رفتار زندانيان چه تمهيداتي انديشيده شده و ديدگاه شما در اين باره چيست؟
زندان در نظام جمهوري اسلامي ايران هدف نيست؛ بلکه وسيلهاي است براي تنبيه، تأديب، اصلاح و تربيت انسانهاي خطاکار. براي نيل به اين هدف مهم متناسب با شخصيت و نيازهاي زندانيان و همچنين اوضاع و احوال اجتماعي، برنامههاي گوناگوني در عرصههاي آموزشي، فرهنگي، حرفهآموزي، اشتغال، وزرشي، هنري و رفتار درماني در نظر گرفته شده است؛ اما به نظر ميرسد عموم اين برنامهها بايد ارتقا يابد و علاوه بر آن تمامي امور بايد مبتني بر تعاليم اسلامي بوده و روح فرهنگ ديني بر همه فعاليتها حاکم شود.
آيا شما معتقد به روشهاي رواندرماني در زندانهاي کشور هستيد؟ اين روشها را تا چه ميزان مؤثر ميدانيد؟
رواندرماني يک روش علمي و تجربه شده است که در جهت اصلاح شخصيت انسان که مهمتر از اصلاح رفتار وي است، نقش بسزايي دارد. اين روش علمي هم در مشاورههاي رواندرماني و اجتماعي سطح جامعه اثربخش است و هم در برنامه اصلاح شخصيت زندانياني که در برنامههاي رواندرماني شرکت دارند. بررسيها نشان ميدهد نرخ بازگشت به زندان اين گروه از زندانيان به مراتب کمتر از نرخ بازگشت ساير گروههاست. اين روش مفيد و مؤثر بوده و بايد ادامه يابد. معتقدم در جهت تکامل و ارتقاي اين روش علمي بايد از مباني اسلامي و توحيدي بهره بيشتري گرفت.
در يک بررسي کلي، تنوع و فراواني جرايم زندانيان را چگونه دستهبندي ميکنيد؟
در کشور ما متأسفانه مرتکبان جرايم حوزه مواد مخدر بيشترين رقم زندانيان را به خود اختصاص ميدهند و حدود 50 درصد زندانيان مرتبط با جرايم گروه مواد مخدر هستند. مرتکبان جرم سرقت با حدود 20 درصد و جرايم عليه اشخاص و اطفال با حدود 13 درصد در رتبههاي بعدي قرار دارند.
عملکرد سازمان زندانها در حوزه کاهش جمعيت کيفري را چگونه ارزيابي ميکنيد؟ برنامههاي شما در اين خصوص چيست؟
کاهش جمعيت کيفري زندانها در زمره سياستهاي مصوب کلي نظام در حوزه قضايي و مورد تأييد رئيس قوه قضاييه، آيتالله آملي لاريجاني است. اما بايد به اين نکته توجه داشت که سازمان زندانها به عنوان سازمان مجري احکام و دستورهاي قضايي مسئول اصلي تحقق اين سياستاصولي و کاربردي نيست. براي رسيدن به اين هدف مهم بايد از روشهاي پيشگيري از وقوع جرم، اصلاح قوانين و مقررات، اصلاح روش و نگرش قضات و در نهايت اصلاح روش زندانباني بهره گرفت. اين سازمان به دنبال آن است که احکام حبس صادر شده را به گونهاي اجرا نمايد که اثر بازدارندگي داشته باشند. همچنين با بهرهگيري از روشهاي اصولي اصلاح و تربيت، زمينه بزهکاري مجدد و تکرار جرم توسط زندانيان را کاهش دهد و با انجام مطالعات جرمشناسي و آسيبشناسي اجتماعي و ارائه نتايج به ساير بخشهاي متولي در جامعه در زمينه کاهش بزهکاري مساعدت نمايد. اميد است مجموعه اين اقدامات در کاهش جمعيت کيفري مؤثر باشند.
آيا اقدامات سازمان زندانهاي کشور را در زمينه حقوق شهروندي مطلوب ميدانيد؟ برنامهشما در اين خصوص چيست؟
در رفتار زندانبانان با زندانيان حقوق شهروندي در حد قابل قبولي رعايت ميشود. در بازديدهاي متعدد اينجانب از زندانهاي مختلف کشور، زندانيان کمترين گلايه را از اين جهت داشتهاند. مشکل عمده زندانها در حال حاضر از حيث رعايت حقوق شهروندي، تراکم جمعيت کيفري و کمبود فضاي زندانهاست.
رويکرد سازمان زندانهاي کشور در به کارگيري فنآوريهاي نوين به چه شکلي است؟
در مجموعه سازمان زندانها استفاده از فنآوريهاي نوين به عنوان يک اولويت محسوب ميشود. امروز چه از حيث بهرهگيري از دوربينهاي مختلف در جهت نظارت بر زندانها و چه استفاده از سيستم جامع آمار و اتوماسيون اداري و سيستم ويدئو کنفرانس، سازمان زندانها پيشرفتهاي خوبي داشته است و عزم جدي اينجانب در توسعه و روزآمد نمودن اين امکانات است.
توجه به اشتغال و حرفهآموزي چه جايگاهي در سطح زندانهاي کشور دارد؟
اشتغال و حرفهآموزي يکي از برنامههاي مهم سازمان در چرخه اصلاح و تربيت زندانيان و جلوگيري از بازگشت مجدد آنان به زندانها به حساب ميآيد. هماکنون در مجموعه زندانها و در زندانهاي باز کارگاههاي مختلفي داير هستند و مربيان فني و حرفهاي در رشتههاي مختلف مشغول آموزش حرفههاي مورد نياز به زندانيان ميباشند. در ادامه اين مسير، توسعه اشتغال به ويژه اشتغال مولد را در زندانهاي کشور مدنظر داريم. همچنين اين سازمان به دنبال تعامل با بخشهاي مختلف کارگري و خدماترساني است تا نيروي کار مورد نياز آنها را تأمين نمايد.اين امر علاوه بر اشتغال زندانيان سبب تأمين درآمد نسبي براي خانواده آنان نيز خواهد شد و دستمزد اشتغال زندانيان به آنها و خانوادهشان تعلق خواهد گرفت.
براي رسيدن به چشمانداز مطلوب فرهنگي و تربيتي چه اقداماتي در زندانهاي کشور صورت گرفته است و برنامههاي شما چيست؟
عمدهترين دليل انحراف و بزهکاري اشخاص و در نتيجه بروز آسيبهاي اجتماعي، ضعف فرهنگي اين افراد و کمتوجهي به مسائل ديني و معنوي است. براي برطرف کردن اين نقيصه بايد ضمن ارتقاي فعاليتهاي فرهنگي و فراگير کردن آن، اين فعاليتها بر مباني ديني و اسلامي استوار شوند. بر اين اساس تلاش ميشود رويکرد تمامي فعاليتهاي سازمان، اعم از آموزشهاي هنري، ورزشي، حرفهآموزي، مشاوره و رواندرماني رويکرد فرهنگي و اسلامي باشد.
چشمانداز سازمان زندانها در افق 1404 را چگونه ميبينيد؟
با عزم و تلاش هدفمند و مدبرانه جمعي که در مسير تحقق آرمانهاي نظام قضايي و همچنين اهداف قانوني و سازماني مبتني بر چشمانداز بيستساله کشور صورت گرفته است، سازمان زندانها سازماني اثربخش متناسب با جايگاه والاي اصلاحي و تربيتي براي زندانيان خواهد بود.
اين جايگاه به مصداق آيه شريفه <و من احياها فکأنما احياء الناس جميعا> داراي هويت اسلامي و در بستر ارزشهاي نظام جمهوري اسلامي است. ويژگيهايي که سازمان زندانها در افق 1404 دارا خواهد بود، شامل موارد زير است:
-کارآمد، اثربخش، قانونمدار و برنامهمحور مبتني بر اصول و ارزشهاي اسلامي و حقوق شهروندي
-برخوردار از دانش و فنآوري علمي روز در مديريت زندانها و اصلاح و تربيت مجرمان
-بهرهمندي از فضاي فيزيکي مناسب و شرايط مطلوب نگهداري زندانيان
-الگوي مناسب براي زندانباني در ميان کشورهاي اسلامي؛ بهويژه کشورهاي منطقه
-برخوردار از کيفيت مطلوب خدمات زندانباني با هدف اصلاح و بازگشت سعادتمندانه زندانيان به جامعه و پيشگيري از تکرار جرم
-بهرهمند از منابع انساني شايسته، متخصص و صالح
-داراي تعامل سازنده و گسترده در سطح روابط داخلي و بينالمللي با نهادهاي اجتماعي مربوط.
مهمترين فعاليتهاي صورت گرفته در سازمان زندانها طي چند ماهه اخير شامل چه مواردي بوده است؟
تدوين چشمانداز سازمان در افق 1404، تدوين نهايي برنامه پنجساله سوم سازمان، تشکيل جلسات شوراي انفورماتيک و افتتاح برخي طرحها از قبيل نرمافزار کنترل پروژهها و طرحهاي عمراني، مديريت يکپارچه شبکهسراسري زندانها، راهاندازي تلفن تصويري و اصلاح و مهندسي مجدد شبکه LAN سازمان از جمله اقدامات صورت گرفته طي ماههاي اخير است. اصلاح آييننامه مرخصي زندانيان و اصلاح و تجميع آييننامههاي موجود را ميتوان از ديگر اقداماتي دانست که طي چند ماهگذشته صورت گرفته است. اصلاح ساختار تشکيلاتي ستاد سازمان و پيگيري آن از وزارت دادگستري و معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني رئيس جمهور به منظور تصويب تشکيلات نيز از ديگر فعاليتهاي در دست اقدام است. درخصوص تسريع روند انتقال زندانهاي فرسوده به خارج از شهرها نيز با وزيران مسکن و شهرسازي و دادگستري جلساتي برگزار شده است.5 طرح نيز در راستاي اجرايي شدن قانون انتقال زندانها به خارج از شهرها براي احداث زندانهاي جديد در شهرهاي طبس، بندر انزلي، خاش و مهاباد در کميسيون ماده 32 به تصويب رسيده است.افزون بر اين اقدامات، با پيشبيني کارگروههاي پنجگانه ستاد بهرهوري و اصلاح الگوي مصرف در زندانها شامل کارگروه انرژي، ساختمان و تأسيسات، کارگروه فنآوري ارتباطات و اطلاعات، کارگروه تغذيه، بهداشت و درمان، کارگروه اصلاح سيستمها و روشهاي انجام کار و کنترل هزينه و منابع انساني و کارگروه حمل و نقل، ماشين آلات و خودرو درجهت اصلاح الگوي مصرف گامهاي عملي برداشته شده است.
برنامههاي سازمان زندانها در بخش اطلاعرساني به چه شکلي است؟
در راستاي اطلاعرساني شفاف، بهروز و بههنگام، کميته اطلاعرساني با ترکيبي از مديران سازمان تشکيل شده است. بخشي از اطلاعرساني نيز از طريق نشريات مختلف بهخصوص روزنامه حمايت و پايگاه اطلاعرساني سازمان صورت ميگيرد. از ديگر اقدامات سازمان زندانها در بخش اطلاعرساني ميتوان به دعوت از مقامهاي ذيصلاح براي بازديد از زندانها، الکترونيکي نمودن فعاليتهاي روابط عمومي و همکاري با رسانهها، ارائه بولتنهاي عملکردي و گزارش خبري به مقامهاي عاليرتبه نظام و تهيه فيلمها و بروشورهاي آموزشي و اطلاعرساني در زمينه حقوق زندانيان اشاره کرد.
برگزاري تورهاي بازديد خبرنگاران از زندانها و همکاري با مجامع علمي و دانشگاهي براي انجام مطالعات مربوط به زندانها و کشف واقعيتهاي اجتماعي از ديگر فعاليتهاي انجام شده در بخش اطلاعرساني است.
فعاليتهاي قضايي سازمان زندانها شامل چه مواردي است؟
با توجه به اين که سازمان زندانها از سازمانهاي تابعه قوه قضاييه است، ارتباط تنگاتنگي نيز با اين قوه دارد. پيگيري اجراي آييننامه نحوه تفکيک و طبقهبندي زندانيان، جداسازي متهمان از محکومان براساس آييننامه نحوه تفکيک و طبقهبندي، نظارت بر نحوه ابلاغ و اجراي عفو، تبديل و تخفيف مجازات توسط کميسيون عفو و بخشودگي قوه قضاييه، بازنگري در فرم برگه معرفي متهم و محکوم به زندان و پيگيري وضعيت متهمان بلاتکليف از طريق انجام بازديد از زندانها از جمله رئوس فعاليتها و اقداماتي است که در اداره کل قضايي و اجراي احکام صورت گرفته است. از ديگر اقدامات انجام شده در اين حوزه ميتوان به بهبود فرآيند ثبت اطلاعات مربوط به زندانيان، نظارت بر نحوه اداره واحد اجراي احکام زندانها به منظور بررسي وضعيت پروندهها و هماهنگي و تعامل با وزارت امور خارجه در مورد زندانيان اتباع خارجي اشاره کرد. در حوزه حقوق شهروندي نيز راهاندازي دفاتر حقوق شهروندي زندانيان و واحدهاي آن، تهيه کتابچه حقوق و تکاليف زندانيان و تسهيل در انتقال محکومان متقاضي به زندان محل سکونت خانواده خود بخشي از اقدامات انجام شده در اين زمينه است.امسال نيز در نظر است نسبت به اصلاح و تجميع آييننامههاي مربوط به سازمان، هدايت و نظارت در جهت توسعه حقوق شهروندي زندانيان و توسعه امر تفکيک و طبقهبندي علمي آنان اقدام شود. اهتمام بر جداسازي متهمان از محکومان در زندانهاي سراسر کشور، پيگيري موضوع استقرار قضات ناظر دايم در مؤسسات کيفري سراسر کشور، توسعه بازديد مقامهاي قضايي از زندان به منظور کاهش مشکلات قضايي و اصلاح اساسنامه انجمن حمايت از زندانيان از ديگر برنامههاي سال جاري به حساب ميآيد.سياستهاي کلي سازمان زندانها نيز شامل امور زيربنايي، قضايي و امور فرهنگي و اجتماعي، امر اشتغال و امور انتظامي و امنيتي به شرح زير است:
امور زيربنايي
-توسعه و بهسازي فضاي فيزيکي و تجهيزات زندانها با استفاده از فنآوريهاي روز متناسب با جمعيت کيفري
-ايجاد بازداشتگاههاي مورد نياز
-ارتقاي سطح دانش و توسعه منابع انساني متناسب با نيازمنديهاي روز
-گسترش نهضت علمي، پژوهشي، اطلاعرساني و جنبش نرمافزاري در برنامهريزيهاي سازماني و اجراي امور
امور قضايي
-کارآمدسازي و اثربخش نمودن نحوه اجراي مجازات حبس در راستاي اهداف عالي نظام قضايي کشور
-تمرکز تمامي امور داراي ماهيت زندانباني اعم از زندانها و بازداشتگاهها در سازمان
-جداسازي محکومان از متهمان
-اجراي کامل قوانين و مقررات مربوط به سازمان
-اجراي صحيح تأسيسهاي قضايي همچون هدفمند نمودن اعطاي مرخصي به زندانيان، آزادي مشروط و عفو و بخشودگي
-انعکاس آثار سوء زندان به مقامات مربوط در جهت تحقق سياست حبسزدايي و کاهش جمعيت کيفري
-مشارکت در ارتقاي امنيت اجتماعي و پيشگيري از وقوع و تکرار جرم
امور فرهنگي و اجتماعي
اهتمام در اصلاح امور زندان و زندانيان از طريق:
-تأسيس و توسعه خدمات اجتماعي و فرهنگي مطلوب از بدو ورود تا آزادي زندانيان و مراقبتهاي بعد از خروج
-باز اجتماعي نمودن زندانيان از طريق توانمندسازي، حرفهآموزي و اشتغال به منظور بازگشت سعادتمندانه، مؤثر و مولد به جامعه
-ارتقاي کيفيت زندگي و سلامت زندانيان از طريق طبقهبندي علمي و مقاومسازي در برابر آسيبهاي اجتماعي
-حمايت مؤثر از خانوادهزندانيان و معدومان به منظور صيانت از بنيان خانواده
-تبديل زندانها و مؤسسات وابسته به مراکز اصلاح و تربيت بزهکاران
امر اشتغال
-توسعه اشتغال زندانيان با محوريت غنيسازي اوقات فراغت زندانيان و کمک به معيشت خانواده آنها
-استفاده از سرمايهها و خدمات بخش غيردولتي براي توسعه اشتغال زندانيان
امور انتظامي و امنيتي
-بهرهگيري از فنآورينوين الکترونيکي در امر حفاظت از زندان و زندانيان
-توسعه و کارآمدسازي يگان حفاظت
-ارتقاي ضريب امنيت زندانها و ساير مراکز وابسته بهروز رساني تجهيزات، ابزار و ادوات انتظامي.
|
|
|
.ذکر منبع در استفاده از مطالب و تصاویر الزامی
است
|