مروري بر روزهاي انقلاب- بخش دوم رژيم شاه که منشأ اين قيام عمومي را در نجف و شخص امام (قدس سره) مي دانست، در انديشه اخراج ايشان از عراق افتاد. رژيم عراق با توصيه حکومت ايران ، امام (قدس سره) را دعوت به سکوت و يا خروج از آن کشور کرد که ايشان راه دوم را انتخاب کردند و عازم کويت شدند، اما آن کشور به ايشان اجازه ورود نداد و از اين رو، در تاريخ 13 مهر 1357، عازم فرانسه شد و در دهکده ي <نوفل

رژيم شاه که منشأ اين قيام عمومي را در نجف و شخص امام (قدس سره) مي دانست، در انديشه اخراج ايشان از عراق افتاد. رژيم عراق با توصيه حکومت ايران ، امام (قدس سره) را دعوت به سکوت و يا خروج از آن کشور کرد که ايشان راه دوم را انتخاب کردند و عازم کويت شدند، اما آن کشور به ايشان اجازه ورود نداد و از اين رو، در تاريخ 13 مهر 1357، عازم فرانسه شد و در دهکده ي <نوفل لوشاتو> ساکن گرديدند. اين هجرت، علي رغم تصور شاه، روح تازه اي به مبارزه بخشيد. ‌ در آبان ماه اعتصابات کارکنان شرکت نفت، مخابرات، بانک ملي، سازمان آب، راه، راديو و تلويزيون و ... بر دامنه مبارزات افزود. اين اعتصاب ها دستگاه اداري کشور را به فروپاشي کشاند. در 14 آبان، ارتشبد غلامرضا ازهاري مأمور تشکيل کابينه شد. شاه طي يک پيام تلويزيوني گفت: پيام انقلاب ملت ايران را شنيده است و وعده داد که حکومت و دولت نظامي، موقتي است و پس از آرام شدن اوضاع، انتخابات آزاد برگزار، فاسدين مجازات، قانون اساسي اجرا و به طور کلي گذشته جبران خواهد شد. دولت ازهاري در نخستين گام، مطبوعات را تسخير کرد و به دنبال آن اعتصاب مطبوعات آغاز شد که تا پايان دولت او ادامه يافت. تظاهرات تاسوعا و عاشوراي آن سال عملاً به صورت همه پرسي در آمد که مردم شاه و رژيم او را منحل و جمهوري اسلامي را با رهبري امام (قدس سره) خواستار شدند. در پايان راهپيمايي روز عاشورا قطعنامه اي در 17 ماده خوانده شد که در آن علاوه بر خلع شاه از سلطنت و تأييد رهبري امام (قدس سره) و استقرار حکومت عدل اسلامي، تأمين حقوق بشر، تأمين حقوق سياسي کليه ي افراد جامعه ، اجراي عدالت اجتماعي و تأمين حقوق کارگران و دهقانان، به عنوان اهداف نهضت اعلام شد. ‌ دولت ازهاري نيز نه تنها نتوانست جلوي گسترش روز افزون انقلاب را بگيرد بلکه خود نيز به بستر بيماري افتاد. شاه اين بار <شاپور بختيار> را که اعضاي قديمي جبهه ي ملي بود به نخست وزيري انتخاب کرد. او با شعار <سوسيال دموکراسي> گام به جلو نهاد و اعلام کرد که شاه چندي به مسافرت خارج از کشور خواهد رفت. ژنرال هايزر فرستاده ي مخصوص امريکا به ايران آمد و تلاش کرد ارتش را به حمايت و اطاعت بختيار وادار کند. تمهيد ديگر شاه براي حفظ تاج و تخت خود، تشکيل <شوراي سلطنت> بود. ‌ در 26 دي، شاه به ناچار از ايران خارج شد. امام (قدس سره) دولت بختيار را غير قانوني و او را مجرم و خائن دانست. مبارزه ي مردم همچنان ادامه يافت و امام (قدس سره) طي بيانيه اي رهنمودهايي براي جلوگيري از هرج و مرج و حفظ اموال عمومي به ملت ايران دادند و يادآور شدند که به زودي اعضاي <شوراي انقلاب> را معرفي خواهند کرد. تظاهرات عظيمي در روز اربعين حسيني در تهران و سراسر ايران انجام شد. در تهران قطعنامه اي در 10 ماده خوانده شد که در آن دولت بختيار غير قانوني اعلام و از امام (قدس سره) تقاضا شده بود که هر چه زودتر شوراي انقلاب را معرفي کند. در 5 بهمن 1357، با تلاش اردشير زاهدي و کمک دولت و ارتش، عده اي در تهران به عنوان حمايت از قانون اساسي راهپيمايي کردند. ‌ در همان روزها اعلام شد که امام (قدس سره) به زودي به ايران باز مي گردد. به دستور بختيار فرودگاه هاي کشور بسته شد. تظاهرات مردم اوج بيشتري گرفت. سرانجام فرودگاه مهرآباد باز شد و در صبح 12 بهمن 1357 امام (قدس سره) همراه عدّه اي که اکثراً تبعيدي ساليان پيش بودند، وارد ايران شد و از فرودگاه به بهشت زهرا رفت و در آن جا طي سخناني دولت بختيار را غير قانوني خواند و فرمود به زودي دولت را معرفي خواهد کرد. در روز 19 بهمن، عده اي از نظاميان نيروي هوايي ارتش به محل اقامت امام (قدس سره) رفتند و اطاعت خود را از رهبري انقلاب اعلام کردند. شب 21 بهمن، در نيروي هوايي درگيري مسلحانه بين عده اي از افراد اين نيرو و گارد شاهنشاهي پيش آمد که مردم به ياري نيروي هوايي شتافتند و بدين ترتيب درب پادگان ها به روي مردم باز شد و سلاح ها به دست مردم افتاد. سرانجام سران ارتش دست اندرکار کودتا شدند و در روز 21 بهمن، از ساعت چهار بعد از ظهر حکومت نظامي اعلام شد. امام (قدس سره) اعلام کرد که مردم به حکومت نظامي اعتنا نکنند. مردم نيز همچنان به يورش خود به مراکز دولتي و نظامي و انتظامي ادمه دادند و تقريباً تمام اين مراکز با اندک درگيري و مقاومت، تسخير شد و به دست مردم افتاد. در پايان روز 22 بهمن 1357، رژيم 2500 ساله پادشاهي و سلطنت 50 ساله پهلوي منقرض گشت و حکومت <جمهوري اسلامي> تشکيل شد. سرانجام در 12 فروردين 1358، طي همه پرسي با 2/98 درصد از آراي مردم، جمهوري اسلامي ايران رسماً اعلام و مستقر گرديد.