کمينه   
DnnForge - NewsArticles
تاریخ: [SHAMSIPUBLISHSTARTDATE] ساعت: 06:02 ب.ظ نظرات: 0 نظر نمایش: 374 مرتبه تعداد امتیاز: 1   (Article Rating)
مفهوم نظارت

صديقه ثنائي، کارشناس ثبت و اسناد سازمان بازرسي کل کشور

مـفهوم نظارت را بايد در ارتباط با مفاهيم قدرت، اختيار و نفوذ مورد بررسي قرار داد. قدرت حالتي احتمالي است که شخص را در حدود روابط اجتماعي‌اش قادر خواهد ساخت خواسته خود را باوجود مقاومت ديگران تأمين کند.

اختيار نيز عبارت است از آن حالت احتمالي که يک دستور در وضع خاصي مورد اطاعت قرار مي‌گيرد. به عبارت ديگر، اختيار و قدرت پديده‌هايي جدا از هم نيستند؛ بلکه هردو به يک حالت ارتباطي اشاره مي‌کنند. اختلاف در اين است که اختيار اعمال قدرت را در محدوده سازمان و يا در ارتباط با شغل بيان مي‌کند و به زبان ديگر، اختيار همان قدرت قانوني است.

قدرت و اختيار به وسيله نفوذ از قوه به فعل درمي‌آيند. نفوذ نيرويي رواني است که از ارتباط حداقل 2 شخص، در صورتي که يکي از آنها به گونه‌اي عمل کند که رفتار ديگري را به نحو دلخواه تغيير دهد، به وجود مي‌آيد.

به عنوان مثال، هنگامي که يک مأمور راهنمايي و رانندگي در چهارراهي با بلند کردن دست خود خودرو‌هايي که از شمال به جنوب در حرکت هستند را متوقف مي‌کند، رانندگان را تحت نفوذ خود قرار داده و اين همان هدف مأمور راهنمايي و رانندگي بوده است. نفوذ ممکن است جهت منفي نيز داشته باشد. به عنوان مثال، چنانچه پليس به فرد مظنوني دستور ايست بدهد؛ اما او نايستد و فرار کند، در اين صورت نفوذ اثر خود را کرده؛ اما جهت آن منفي است. هر کوشش ما براي اعمال نفوذ ممکن است همان چيزي باشد که مورد نظر نفوذکننده است يا کاملاً خلاف آن بوده و يا هيچ‌گونه اثري نداشته باشد.

نظارت با واژه‌هاي <قدرت>، <اختيار> و <نفوذ> ارتباطي نزديک دارد. زماني که کوشش ما براي اعمال نفوذ به نتيجه مورد نظر برسد، نظارت ايجاد مي‌شود. بنابراين نظارت تفاوت ميان کوشش ثمربخش و کوشش بي‌ثمر را بيان مي‌دارد. فقدان نظارت دليل بر عدم کوشش براي اعمال نفوذ نيست؛ بلکه وجود بي‌نظمي و عدم نظارت حاکي از آن است که نيروهايي قوي‌تر از نيروي شخصي که قصد نـظـارت دارد، در جـريان مورد نظر حاکم مي‌باشند. براي نظارت مي‌توان تعريف‌هاي ديگري هم بيان داشت. نظارت در معناي حفظ و اصلاح موازيني که مظهر عمليات مطلوب است، به کار رفته است. اين موازين مـمـکـن است محسوس، مبهم يا مشخص بـاشـنـد.نـظـارت هـمـچـنـين عبارت است از فعاليتي که باعث تطبيق عمليات با برنامه مي‌شود. به عبارت ديگر، نظارت به معناي آن است که انحراف از هدف‌هاي مورد نظر در حد مجاز حفظ شود.

درباره نظارت بر بوروکراسي به طور کلي مي‌توان بحث نمود. نخستين پرسشي که در اين رابطه به ذهن مي‌رسد اين است که نظارت بر چه نوع بوروکراسي مورد نظر مي‌باشد؟

هر نوع مکانيسم نظارت داراي 4 عضو اصلي است: مشخصات وضعيت دستگاه، وسيله اندازه‌گيري مشخصات، واحد نظارت و واحد فعال تغييردهنده؛ اما اين عناصر در نـظـام‌هـاي اجـتـمـاعـي مـخـتـلـف بـه اشـکال گوناگوني ظاهر مي‌شوند. به عنوان مثال، اخـتـلاف مـيـان اشـکـال عـنـاصـر چـهـارگانه مکانيسم نظارت در شوروي سابق با ديگر کشورها به‌خوبي نشان مي‌دهد که در هر جامعه‌اي با توجه به فلسفه و تکنيک‌هاي اجتماعي مورد استفاده در آن، انتخاب روش و منطق خاصي جهت برقراري نظارت ضروري است. مکانيسم نظارت بر بوروکراسي بايد تا حدودي هماهنگي لازم را با تکنيک‌هاي اجتماعي مورد استفاده جامعه مربوط داشته باشد. براي توضيح اين مطلب لازم است منظور از تکنيک‌هاي اجتماعي که به زبان ديگر تکنيک‌هاي نظارت بر جامعه است، هرچند به نحو اختصار، بيان شود. مقصود از تکنيک‌هاي اجتماعي روش‌هايي است که نظم و اراده هر اجتماع بر آنها مبتني است و به طور خلاصه عبارتند از:

1-تکنيک سلسله مراتب

براساس اين تکنيک، افراد مافوق بر افراد زيـردسـت نظارت مي‌کنند. سلسله مراتب سازمان‌هاي نظامي بهترين نمونه تجسم اين نوع تکنيک است.

2-نظارت بر مافوق توسط افراد مادون

در اين شيوه افراد معمولي بر مسئولان خويش نظارت دارند. بارزترين نمونه استفاده از اين تکنيک در دولت‌هايي ديده مي‌شود که براساس انتخابات آزاد قدرت را به دست مي‌‌گيرند.

3-کنترل مسئولان توسط يکديگر

مسئولان علاوه بر اين که توسط افراد مادون خود نظارت مي‌شوند، بر يکديگر نيز نظارت مي‌کنند. بهره‌گيري از اصل تکنيک قواي سه‌گانه (مجريه، مقننه و قضاييه) مثال بارز استفاده از اين شيوه است.

4-نظارت بر اصل بازار آزاد

در اين تکنيک نظارتي از منطق فردي استفاده مي‌شود و هر فرد با توجه به مقتضيات شخصي‌اش، تصميمي که از ديد خود صحيح است را اتخاذ مي‌کند.

براساس تصميم‌هاي فرد فرد يک جامعه هماهنگي و نظارت به وجود مي‌آيد.

کد: 63446
گروه: مقالات علمی
نویسنده خبر: SuperUser Account
ساعت: 06:02 ب.ظ
امتیاز بندی

در حال حاضر هیچ نظری ارسال نشده است
ارسال نظر:

نام

ایمیل

وب سایت

تصویر CAPTCHA
کد امنیتی را وارد نمایید: